Literair agent Chris Kooi | Ik werk graag samen met schrijvers die de grenzen van hun genre proberen op te zoeken

Steeds meer schrijvers vinden een uitgever via een literair agent. Chris Kooi is zo’n agent. Wat houdt zijn werk in, wat leest hij zelf graag en zou hij ook boeken aan een uitgever kunnen verkopen die hij zelf niet goed vindt? door Roos Geerse

Een tijd lang was Paul Sebes zo ongeveer de enige literaire agent, nu zijn er verschillende bureaus waaronder dat van jou. Heeft het volgens jou nog zin om als beginnend auteur een manuscript direct naar een uitgeverij te sturen? Je moet nooit op een paard wedden, dus stuur je manuscript altijd naar zowel uitgevers als naar agenten. In de praktijk zal de agent toch als eerste reageren.

Verschilt wat je nu doet als agent veel van wat je deed als acquirerend redacteur? Het is een uitvergroting van een specifieke taak van een acquirerend redacteur, namelijk acquireren. Er vallen wat werkzaamheden af (en veel vergaderingen), en je werkt meer vanuit het perspectief van de auteurs dan in het belang van de uitgever.

Benader je schrijvers ook zelf, of zijn er genoeg mensen die iets opsturen naar jou? Beide, maar dat is ook de bedoeling. Ik benader veelal debutanten en dan is dat op basis van heel veel factoren. Expertise, schrijfervaring, korte verhalen, bekendheid, aanbeveling van andere schrijvers of vrienden en ga zo maar door.

Wat en hoeveel doe je aan een manuscript, of laat je doen, voor je het aanbiedt aan een uitgever? In principe werk ik net zo lang aan een manuscript tot ik denk dat ik het succesvol kan aanbieden. Dat is soms veel, en soms weinig werk. Non-fictie werkt meer op proposal, dus dat bied je in prille vorm aan bij uitgevers. Van fictie (literatuur, spanning, romans) moet vaak toch wel een heel manuscript beschikbaar zijn.

Kun je uitleggen wat dat werken aan een manuscript kan inhouden? Dat is redactioneel werk. Dus meehelpen het ‘concept’ of verhaal zo goed mogelijk op papier te krijgen. Verder veel advies over structuur, stijl, vorm, enzovoort. En natuurlijk enthousiasmeren. Schrijven is moeilijk en kost veel tijd, dan is het wel zo fijn als iemand vertrouwen heeft en soms ook een goede deadline kan geven, of streng kan zijn.

De schrijvers die je nu in je portefeuille hebt zitten zijn vrouwen van wie de boeken waarschijnlijk ook vooral door vrouwen gekocht gaan worden. Is dat toeval? Wat onderscheidt jou van bijv. Paul Sebes? Boeken worden sowieso vooral door vrouwen gekocht. Geef mij nog een paar jaar en dan staan er zeker een paar mannen tussen. Het is dus toeval, maar ik bied ook auteurs en boeken aan in genres waar Paul en Lolies van Grunsven nauwelijks actief in zijn (commerciële fictie, spanning). Daar probeer ik mij dus in te onderscheiden, en daarnaast is mijn redactionele ervaring en insiders kennis van uitgeverijen redelijk uniek.

Je krijgt ongetwijfeld veel manuscripten binnen. Kun je aangeven hoeveel daarvan echt goed geschreven zijn, zo goed dat ze in principe de Ako literatuurprijs zouden kunnen krijgen? 0,01% procent zou in theorie een grote literatuurprijs winnen.

En van hoeveel manuscripten weet je al binnen 1 minuut dat ze niet goed genoeg geschreven zijn om uitgegeven te worden? 75%

Als een boek echt goed geschreven is, ga je er dan altijd ook een uitgever voor zoeken? Nee, maar de kans is wel groot. Een zeer goed geschreven boek over de diepste zieleroerselen van een holbewoner zal door uitgevers veelal afgewezen worden.

Misschien een domme vraag, maar waarom niet? Het zou wel origineel zijn. En dertig jaar geleden was er toch ook belangstelling voor holbewonerromans (J. M. Auel)? Juist niet, omdat jij nu al meteen een ander (zeer succesvol) boek weet over holbewoners is het dus niet origineel. Daarnaast, de fascinatie met holbewoners past ook goed in de jaren 70, en in stuk minder in deze tijd.(We zitten er allebei naast. Het laatste deel van De aardekinderen Het lied van de grotten is nog geen half jaar oud.

Hoe vis je tussen alle niet echt literaire, maar wel vlotgeschreven boeken die boeken waarvoor je ook publiek ziet? Ja, dat is nou de kunst van een literair agent. Gevoel, ervaring, trends, en natuurlijk het verhaal – dat speelt allemaal mee.

Hoeveel boeken moet je afwijzen omdat je er geen publiek voor ziet, terwijl ze op zich aardig geschreven en ook wel origineel zijn? Veel. Aardig geschreven en wel origineel is niet goed genoeg. Ik wil het beste van het beste doen, en daarnaast geloof ik ook dat lezers dat ook willen, Vijftig tinten grijs daargelaten.

Ben je op dit moment op zoek naar een bepaald soort boek of schrijver? Nee, dat doen uitgevers, literair agenten hebben een veel bredere smaak en kunnen dus ook breed zoeken. Het is wel zo dat uitgevers je vertellen waar ze naar op zoek zijn, en dat ik daar dan naar ga uitkijken of iemand bij zoek. Maar in het algemeen is het toch meer een kwestie van breed zoeken en open staan voor allerlei verschillende projecten.

Wil je nog iets speciaals gaan doen met non-fictie? In het kort, ik zie een groei in de vraag naar non-fictie en ik denk dat er nog veel onderwerpen open liggen. Het speciale zit ‘m in hoe deze verhalen worden opgeschreven, ik zoek bijzondere stemmen om verhalen op bijna on-Nederlandse manier te vertellen.En met on-Nederlands bedoel ik narratieve non-fictie met een vorm of stijl die afwijkt van de norm.

Wat voor lezer ben je zelf? Ik lees alles, hoog of laag, herkenbaar of vreemd, slecht of goed. Ik geniet van sciencefiction, Iain Banks bijvoorbeeld, en spanning, maar ik kan niet zonder kunst en literatuur.

Kun je een of twee liefst nog verkrijgbare boeken noemen die volgens jou terecht bekend zijn geworden? Alle bekende boeken zijn terecht bekend. Er zijn wel onbekende boeken onterecht onbekend, maar dat is een ander verhaal. Maar bekend is wat anders dan gelezen zijn, dus ik kan iedereen aanbevelen om Post mortem van Peter Terrin te lezen, en Dorst van Esther Gerritsen.

Kun je nog een boek noemen dat volgens jou meer aandacht zou mogen krijgen? Volgens mij zijn er erg veel boeken die wel wat meer aandacht kunnen gebruiken, maar ik noem De piloot van goed en kwaad van Joost Conijn. Als boek is het misschien niet zo heel speciaal, maar het verhaal en de persoon Joost Conijn is fascinerend.

Kun je van een van je eigen schrijvers aangeven waarom je met hem/haar in zee bent gegaan en waarom je dat boek aan lezers zou willen aanraden? Dit gaat op voor al mijn schrijvers, maar ik ga in zee met auteurs die boeken schrijven waar lezers op zitten te wachten. Dat kan een thriller zijn voor tienduizenden mensen, maar ook een bijzondere literaire roman voor een kleiner publiek. Als ik een boek niet zelf wil lezen dan kan ik het niet vertegenwoordigen. Ik ga er dan van uit dat uitgevers en boekhandelaren daar ook geen zin in zullen hebben. Verder werk ik graag samen met schrijvers die de grenzen van hun genre proberen op te zoeken. Dus niet de zoveelste kloon van een bestseller, of een broddelwerk dat toevallig de naam van een BN’er op het omslag heeft staan. Kwaliteit is essentieel, maar kwaliteit in elk genre, niet alleen literatuur. Heleen van der Kemp schrijft bijvoorbeeld een soort literaire thrillers 2.0 over de rechercheur Britt Franken. En Michelle Visser schrijft historische romans, een relatief klein genre, maar wel een met nog heel veel mooie en interessante verhalen. Haar eerste boek Veronique gaat over de tijd van Aletta Jacobs en de emancipatie van vrouwen in Nederland – hoe vaak je lees daar nou over in Nederlandse fictie?

Roos Geerse kwam op het idee voor bb nadat Kooi een manuscript van haar had afgewezen omdat hij het wel origineel, maar te experimenteel vond.

Zelf schrijver of andere boekenvakker? Check ook de boekenmakersbende en de schrijversbende!

Share Button