Onderzoek | Door actief te zijn in een lezerscommunity draag je uit Ik ben een lezer!

Online lezerscommunity’s zijn een nieuw en populair fenomeen. Hoe werken ze en wat maakt ze zo aantrekkelijk? Nikkie Jessen deed er voor haar masterscriptie onderzoek naar en deelt haar bevindingen.

hebban screen

Hebban-lezers lezen veel (een boek per week) en hebben een voorkeur voor het papieren boek.

Lezen is altijd (ook) een sociale bezigheid geweest. Zo had je in de achttiende eeuw al leesgezelschappen en inmiddels zijn er niet alleen stichtingen die de organisatie van leesclubs tegen een vergoeding uit handen nemen van de leden, met de komst van nieuwe media zijn er ook nieuwe manieren ontstaan om om te gaan met boeken. Denk aan lezersgroepen op Facebook en Twitter of aan bloggers die over boeken schrijven op hun eigen ruimte op internet. Vloggers maken filmpjes over boeken en plaatsen die bijvoorbeeld op Youtube. En zelfs op Instagram zijn lezers te vinden die zich verenigen onder de naam #instabooks en #bookstagram. Dit zijn niet alleen initiatieven van lezers. De oprichter van Facebook, Mark Zuckerberg, organiseerde in 2015 de leesclub A Year of Books. In 2016 begon ook het Nederlandse platform De Correspondent met leesclubbesprekingen. Zelfs de niet-online leesclubs kregen een verjongingskuur met de leesclubavonden van literair tijdschrift Das Magazin

Een andere manier om leeservaringen te delen is op een online lezerscommunity, een virtuele plek waar lezers zich verzamelen om over boeken te praten. Goodreads is de bekendste Amerikaanse website, in Nederland zijn er bijvoorbeeld Hebban en De boekensalon, waarvan de eerste meer dan 100.000 leden heeft. Lezers kunnen een profiel aanmaken en op een leesplankje bijhouden welke boeken ze hebben gelezen en willen lezen. Ze kunnen een leeservaring plaatsen en de ervaringen van anderen lezen. De sites zijn een informatiebron over boeken, maar hebben ook een sociaal aspect. Leden kunnen in contact komen met andere lezers met een soortgelijke smaak om tips uit te wisselen en over boeken te praten. Het grote voordeel van internet is dat je onafhankelijk bent van tijd, ruimte en plaats. De meeste community’s zijn ontstaan als hobbyproject van een liefhebber en later overgenomen door commerciële bedrijven. Lezerscommunity’s zijn gratis, maar de leden maken ook de community, ze zorgen voor de inhoud en het gemeenschapsgevoel. Daarnaast geven ze ook persoonlijke informatie over hun specifieke interesses, wat waardevol kan zijn voor bedrijven. Putnam waarschuwde er al voor in 1993. Virtual communities are a business, and might grow into an industry, whether anyone likes that or not.

readrepeatBlossomBooks

Lezen is een onderdeel geworden van de populaire cultuur. Foto: Blossom Books

De populariteit van dit soort online lezerscommunity’s is goed te verklaren. Ten eerste spelen ze in op de behoefte om een leeservaring te delen, net als de historische leesgezelschappen en leesclubs. Daarnaast gidsen ze lezers door het steeds het verder uitdijende boekenlandschap, zoals traditioneel gezien recensenten dat deden. De invloed van deze traditionele gidsen neemt af doordat ze minder ruimte krijgen in de media. Bovendien wordt de aandacht op internet democratischer verdeeld, er is genoeg ruimte om álle boeken te bespreken. Een young adult boek wordt niet snel besproken in De Volkskrant maar kan wel veel aandacht krijgen op internet. Tot slot hangt de populariteit ook samen met identiteitsvorming, door actief te zijn in een lezerscommunity draag je uit Ik ben een lezer!, zoals een goedgevulde boekenkast dat doet in de woonkamer. Dit hangt samen met het verbeterde imago van lezen, het is een onderdeel geworden van de populaire cultuur. Denk bijvoorbeeld ook aan mokken en linnen tasjes met teksten als eat, read, sleep, repeat en I like big books and I cannot lie.

Uit mijn onderzoek naar online lezerscommunity Hebban blijkt dat leden voornamelijk hoogopgeleide vrouwen zijn. Dat is niet toevallig, ook uit onderzoeken van Leesmonitor blijkt dat de meeste lezers in Nederland vrouwelijk en hoog opgeleid zijn. Ze lezen veel (een boek per week) en hebben een voorkeur voor het papieren boek. De populairste genres zijn literatuur, spanning en young adult. Ze komen op de lezerscommunity voor de gezelligheid en omdat ze het leuk vinden om over boeken te praten. Daarnaast vinden ze het leuk om op een lezerscommunity nieuwe boeken te ontdekken en inspiratie op te doen. Tenslotte is het eenvoudiger om iemand te vinden die dezelfde boeken leuk vindt omdat je niet gebonden bent aan tijd, ruimte en plaats. Dat is ook de belangrijkste reden waarom lezers wel lid zijn van een lezerscommunity, maar niet van een traditionele leesclub.

nikkie jessen (1)Nikkie Jessen (1991) is net afgestudeerd als letterkundige aan de Radboud universiteit Nijmegen en op zoek naar een leuke baan binnen de boekenwereld. Tijdens haar studie heeft ze zich gespecialiseerd in de combinatie van internet en literatuur. Daarnaast is ze samen met Caroline Soesbergen organisator van twitterleesclub Leestweeps.

Share Button

geef een reactie