PR medewerker Vincent Merjenberg | Zonder goed boek ben je natuurlijk nergens

Wat kan een uitgeverij doen om een boek te promoten? En kun je een boek ook aan de man brengen als je er zelf niet enthousiast over bent? We vroegen het aan Vincent Merjenberg (1983), PR medewerker fictie bij Atlas Contact. door Roos Geerse

Hoe belangrijk is publiciteit voor het succes van een boek? Als niemand van het bestaan van een boek weet, zal niemand het lezen.¬†Meer specifiek,¬†de meerwaarde van publiciteit zit ‚Äėm er denk ik vooral in dat een boek goed¬†gepitcht¬†moet worden bij redacties van kranten, bladen, programma‚Äôs. Redacteuren kunnen niet alles wat verschijnt van begin tot eind lezen. Ik probeer hen te helpen door duidelijk uit te leggen waarom ze een bepaald boek moeten lezen of een bepaalde auteur moeten uitnodigen. En waarom ze een ander boek niet hoeven te lezen. Kennis van de interesses van de verschillende media is belangrijk. En eerlijkheid ook, vind ik.
Je moet als publiciteitsmedewerker goed kunnen bepalen wat een boek bijzonder maakt, wat het verhaal (of soms zelfs het karakter) van een auteur bijzonder maakt. En dit vervolgens duidelijk kunnen uitleggen en daarmee de pers nieuwsgierig maken. Elke redacteur heeft andere interesses en zal op andere thema’s van een bepaald boek aanslaan. Of op een heel ander boek. Je kunt uiteraard niet met elk boek bij elke redacteur terecht.

En wat doen jullie met lezers? Het is in toenemende mate mogelijk een soortgelijke aanpak te hebben naar de lezer toe. Boeken rechtstreeks bij hen onder de aandacht te brengen. Dan heb ik het niet alleen over de sociale media, maar ook over steeds populairder wordende literaire avonden, lezingen en optredens. Op zulke plekken moeten de auteurs het natuurlijk helemaal zelf doen, maar het is wel belangrijk dat je schrijvers op de juiste plekken staan, en op zoveel mogelijk plekken. Goed contact met literaire organisaties, boekhandels en festivals is dus noodzakelijk. Daarnaast doen we zélf dingen. Zo organiseren drie collega’s en ik elke twee maanden KALF, een avond in café De Koe in Amsterdam. (De laatste editie was donderdag 13 december, met onder meer Oek de Jong.) Op die manier helpen we schrijvers ook hun verhaal aan de man te brengen. Sowieso is publiciteit in de eerste plaats faciliteren, denk ik.

Kun je dingen noemen die echt goed werken? Zonder goed boek ben je natuurlijk nergens. Met veel geslaagde publiciteit alleen bereik je geen succes. En zelfs met een goed boek √©n goede publiciteit kan het tegenvallen.¬†Soms¬†lukt het om tientallen recensies te regelen, een handvol grote kranteninterviews en daarbovenop nog radio- en tv-optredens. De auteur heeft twintig optredens door het hele land. En dan worden er maar een paar duizend exemplaren van het boek verkocht. Ik vind het dus moeilijk te zeggen wat nu echt werkt. Bovendien kan ik geen eenduidig antwoord geven op de vraag wat ‚Äėsucces‚Äô is in dezen. Verkoop is, vanuit mijn functie bezien, beslist niet het enige doel.

Maken jullie bij Atlas Contact voor elk boek een promotieplan? Valt er eigenlijk veel te plannen? Ja, voor elk boek maken we een uitgebreid plan. Zo’n plan begint bij de harde feiten: wanneer kan het het beste verschijnen, hoeveel moet het gaan kosten, wat voor omslag moet er komen enz. Daarna komen de plannen die volgen uit de bepaling van de doelgroep: wie moet dit boek lezen? Hoe bereiken we die lezers? Via welke media bijvoorbeeld. Op welke podia moet de schrijver staan? Mijn collega’s en ik vinden het het handigst om te werken in etappes: wat willen we het liefst bereiken? En als dat niet lukt: wat proberen we nu? Door een duidelijk plan te maken, ruim van te voren, werk je met een duidelijk kader en weet je wie je wilt bereiken en hoe je ze kunt bereiken. Het heeft geen zin om alles een klein beetje te proberen, denk ik. Om er, bijvoorbeeld bij een krantenredactie, tussen te komen, moet je een goed verhaal hebben. En voor een goed verhaal is tijd en aandacht nodig.
En dat is dan is alleen nog maar het publiciteitgedeelte. In zo’n plan verwerken we natuurlijk ook de plannen voor hoe we de boekhandel gaan benaderen en alle andere marketingplannen. In een goed plan vormen deze onderdelen een geheel.

Op welk moment beginnen jullie na te denken over de PR van een boek, als het boek af is of daarvoor al? Daarvoor al. Het is niet zo dat we met de schrijver praten over de publiciteit terwijl hij nog druk aan het typen is. Ik kan me voorstellen dat dat toch anders typt. Nee, we doen dat vaak op het moment dat de schrijver en de redacteur samen bezig zijn met het afmaken van het boek. We willen graag zo veel mogelijk tijd hebben om goede publiciteit voor te bereiden. Als het de schrijver en ons beter lijkt, laten we een boek dat al af is soms ook nog wel eens liggen. Bijvoorbeeld als iets in de Boekenweek zou moeten verschijnen. Als het echt een zomerboek is. Of wanneer we boekhandel en pers ruim de tijd willen geven het boek te lezen, nog voordat het verschijnt.

Wat is het grootste misverstand als het gaat om de publiciteit van boeken? Dat je een redactie gewoon heel vaak moet bellen over dat ene boek. En dat je een blonde jonge vrouw moet zijn, natuurlijk.

Wilde je altijd al de PR kant op of heb je pas later ontdekt dat je dit leuk vond en dat het je lag? Ik heb Nederlands gestudeerd, dus de mogelijkheden waren nou niet bepaald legio. In het laatste jaar van mijn studie ging ik op zoek naar een stageplek en ik kwam eigenlijk bij toeval terecht bij de PR-afdeling van Atlas en Augustus (nu Atlas Contact). Ik had geen idee wat men doet bij een uitgeverij, maar ik hield van lezen en wilde graag een half jaar in Amsterdam wonen. Na anderhalve dag wist ik zeker dat ik dit wilde. Dat is nu een jaar of vijf geleden. Dat het me ligt, is iets waarvan ik mezelf elke dag weer iets meer weet te overtuigen.

Hoe is het om met schrijvers om te gaan? Ik neem tenminste aan dat je veel contact hebt met auteurs?
Ja, zoveel mogelijk. Samen sta je sterker, om het maar eens afgezaagd te zeggen. Uiteraard kennen zij hun werk en zichzelf het beste en zonder die kennis kan ik hun boeken maar moeilijk ‚Äėverkopen‚Äô. En er komen natuurlijk ook veel verzoeken binnen voor interviews en optredens. Verder zijn schrijvers net mensen, ze zijn allemaal verschillend.

Kun je een voorbeeld noemen van een campagne of actie van een andere uitgeverij waar je echt bewondering voor hebt? De VertragingsApp van de Querido-club¬†(met deze app van Querido, Nijgh & Van Ditmar en Athenaeum kun je korte verhalen lezen, RG).¬†En Po√ęziepost van Podium¬†(als lid van deze club ontvang je onder meer jaarlijks twee bundels naar keuze¬†en er worden allerlei evenementen georganiseerd, RG). Al zijn dit niet echt campagnes of acties, maar misschien is dat wel een essenti√ęle eigenschap van een geslaagde actie of campagne. (Het concern waartoe Atlas Contact behoort heeft overigens zelf de online community voor boekenliefhebbers watleesjij.nu bedacht, RG.)

Op welke campagne of actie ben je zelf trots? De J.Kessels-fandag die 6 januari aanstaande gaat plaatsvinden, een dag rondom de boeken van P.F. Thomése en dan vooral zijn personage en beste vriend J.Kessels. Ik ben een prettige samenwerking met het Comedy Theater aan de Nes begonnen en we hebben een fantastische line-up, met o.a. Nico Dijkshoorn, Thijs Römer, Michiel Romeyn, Isolde Hallensleben, Katja Schuurman, Frank Heinen en Erik de Bruyn, die er live audities zal organiseren voor de rol van Brigitte in de verfilming van The novel. En vele anderen, moet je dan geloof ik nog zeggen. Het belooft een heel mooie dag te worden.

Durf je ook een blunder te noemen? Een tijd geleden was de beste Britse schrijver van het moment op bezoek. Hij geeft jammer genoeg geen één-op-één interviews, maar uiteindelijk is het gelukt een zogenaamd persdiner te organiseren: een lange tafel in een rustig restaurant met tien belangrijke literaire critici aan tafel. Ik weet niet precies wat ik verwachtte, dit was de eerste keer dat ik zoiets organiseerde, maar in de verwachtingen kwamen diepgaande gesprekken voor, en briljante, eigenlijk veel te persoonlijke vragen, veel wijn, overblijven met een klein groepje en (literaire) verliefdheden voor het leven.
In werkelijkheid leken de genodigden meer onder de indruk van het feit dat ze ineens met elkaar aan tafel zaten dan van dat ze vrijelijk met deze schrijver konden praten, eten en drinken. Op een enkele uitzondering na wist eigenlijk niemand een fatsoenlijke vraag te formuleren. Het werd een lange zit, ik heb me zelden zo opgelaten gevoeld. En schuldig tegenover de schrijver, al vond hij het wel een boeiende avond.

Heb je de boeken waarvoor je de publiciteit doet ook allemaal gelezen? Ja, allemaal, anders zou ik ze niet kunnen promoten.

Maakt het veel uit of je een boek goed vindt?
Ik zou me niet zo goed raad weten met een boek dat ik niet goed vind, nee. Gelukkig is me dat nog niet overkomen, al zit er natuurlijk wel eens een boek tussen waar ik persoonlijk minder mee heb. Maar de kwaliteit is er gelukkig altijd, en ook voor mij herkenbaar en ‚Äď hopelijk ‚Äď over te brengen.

Hou je nog tijd over om te lezen zonder dat het werk is? Ik probeer goed bij te blijven wat betreft lezen buiten ons eigen fonds. Dat is op zich wel gerelateerd aan werk, maar lezen voelt voor mij nooit als werken. Ik probeer veel jonge buitenlandse schrijvers te lezen, maar vind het ook belangrijk zelf te ontdekken waarom bepaalde bestsellers zo’n succes zijn. Ik zal niet snel een boek aanprijzen door te zeggen dat het lijkt op, of voor de lezers is van. Maar ik denk wel dat het belangrijk is te weten wat er leeft. En dan zijn er natuurlijk nog al die Oorlog en vredes en Toverbergen die gelezen moeten worden.

Heeft Atlas Contact een bestseller die jijzelf ook echt goed vindt? Ehm, dit is een strikvraag?

Okay, laat ik dan iets anders vragen. Heb je zelf een voorkeur voor een bepaald soort boeken of is er misschien een boek uit jullie fonds dat je wilt aanraden? Ik heb geloof ik een voorliefde voor stijl-virtuoze schrijvers die een nieuw genre durven op te pikken en daar iets mee doen dat nog nooit gedaan is. De eerder genoemde Thomése en zijn J.Kessels-romans is daarvan een voorbeeld. Zo ook het prachtige Kruisverhoor van Peter Delpeut. Zijn stijl is subliem en hij schetst met weinig woorden beelden waar je het koud van krijgt of personages waarvan het lijkt alsof je ze al jaren kent. Je zou het boek een politieroman kunnen noemen, maar tegelijkertijd is het stiekem een behoorlijk experimentele roman. De verhaallijn die aanvankelijk het belangrijkst lijkt, blijkt een subplot, en ook met de verteller is iets aan de hand wat ik niet eerder tegenkwam in een boek. Net als bij de betere Scandinavische misdaadseries (Wallander bijvoorbeeld, beter dan de boeken), waar onder meer de ijzersterke scenario’s en het schitterende camerawerk de series ver boven het niveau van hun Amerikaanse of Nederlandse tegenhangers uittillen, is Kruisverhoor iets unieks. Delpeut doet iets met het vaak toch enigszins vlakke genre van de thriller, wat het boek bloedstollender maakt dan de spannendste thriller en intelligenter dan de meest literaire roman.

Roos Geerse is de initiatiefnemer van Buzzboeken en heeft als zodanig regelmatig contact met Merjenberg.


Share Button

geef een reactie